Tìm hiểu về Tết Hàn Thực trong phong tục của người Việt Nam

Tác giả: Ami Zui Tánh

Tết Hàn Thực hay còn được biết đến với tên gọi Tết bánh trôi bánh chay là ngày mà con cháu trong gia đình dù đi xa đến đâu cũng quay về sum họp cùng gia đình. Đây là một nét đẹp trong văn hóa của người Việt, đồng thời thể hiện được cả nét đẹp trong nghệ thuật ẩm thực Việt. Mời các bạn cùng tìm hiểu về Tết Hàn Thực là ngày gì qua bài viết này nhé.

Tết Hàn Thực là gì?

Tết Hàn Thực là ngày mà con cháu trong gia đình cùng nhau đi tảo mộ và sửa soạn các món ăn như bánh trôi, bánh chay để dâng lên tổ tiên. Ngày tết này diễn ra vào mùng 3 tháng 3 âm lịch, sau tết nguyên đán khoảng 2 tháng. Vì thế Tết Hàn Thực trong năm 2021 sẽ vào Thứ tư ngày 14/4/2021. Đây là một phong tục đã có từ rất lâu và vẫn còn được chúng ta giữ gìn cho đến ngày nay.

Tết hàn thực là gì hình 1

Khi nhắc đến Tết Hàn Thực, nhiều người thường nhầm tưởng đó là tết thanh minh. Mặc dù cả hai ngày tết này đều có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng Tết Hàn Thực cố định vào ngày 3/3 âm lịch, còn tết thanh minh rơi vào khoảng thời gian từ 4/4 đến hết ngày 22/4 dương lịch. Thực ra Tết Hàn Thực có 1 cái tên khác mà nhiều người Việt hay gọi đó là ngày bánh trôi bánh chay. Vậy bây giờ các bạn đã biết ngày bánh trôi bánh chay là ngày bao nhiêu rồi đúng không nào.

Nguồn gốc của Tết Hàn Thực

Nguồn gốc của Tết Hàn Thực được các soạn giả Trung Quốc cho rằng ngày này có từ thời Xuân Thu Chiến Quốc. Kể lại rằng vào thời đó, hoàng thái tử của nước Tấn là Tấn Văn Công bị trục xuất khỏi quốc gia phải đi lưu vong trong 19 năm ròng rã. Đi cùng ông là vài người theo hầu trong đó có Giới Tử Thôi. Cuộc sống khổ cực khiến vào một ngày nọ, Tấn Văn Công ngất đi sắp chết vì đói. Để cứu hoàng thái tử, Giới Tử Thôi không tìm được đồ ăn bèn phải tự tay xẻo thịt ở đùi mình để nấu dâng lên.

Tấn Văn Công biết được hành động quả cảm của Giới Tử Thôi thì thấy vô cùng cảm kích và hứa sẽ báo đáp ông trong tương lai. Giới Tử Thôi một mực từ chối và chỉ nhắn gửi sự mong đợi hoàng thái tử trở thành một vị vua anh minh sáng suốt khi được lên ngôi vua.

Sau khi Tấn Văn Công lên ngôi thành công, ông ban thưởng rất hậu hĩnh cho những người trung thành nhưng lại hoàn toàn quên mất Giới Tử Thôi vào lúc đó. Cuối cùng khi Tấn Văn Công nhớ đến người đã cứu mạng ông lúc bi cực nhất bèn đích thân đi đến vùng núi mà Giới Tử Thôi đang cùng mẹ sinh sống nhưng vẫn không tìm được. Lúc này có một cận thần gợi ý là đốt lửa ở ba phía của ngọn núi để ép Giới Tử Thôi phải ra ngoài. Thế nhưng Giới Tử Thôi quyết định chết cháy chứ nhất định không ra. Sau mọi người vào tìm thì thấy thi thể Giới Tử Thôi đang dựa vào một cây liễu lớn và được chôn ngay tại đó.

Tết hàn thực là gì hình 2

Để đền đáp ơn nghĩa với Giới Tử Thôi, nhà vua ra lệnh cho người dân phải tắt hết bếp đun trong 3 ngày. Kể từ đấy, nhân dân bắt đầu lấy ngày 3/3 hàng năm làm Tết Hàn Thực, vốn có nghĩa là ngày tắt bếp.

Ý nghĩa Tết Hàn Thực

Theo tiếng Hán, hàn trong “hàn thực” có nghĩa là lạnh, thực là đồ ăn. Do đó Tết Hàn Thực có thể hiểu nôm na là tết ăn đồ lạnh. So với Tết Hàn Thực tại Trung Quốc, người dân thường kiêng bếp, lửa trong 3 ngày và ăn đồ ăn nguội, lạnh được chế biến trước sẵn thì tại Việt Nam vẫn nấu nướng bình thường.

Tại Việt Nam vào ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm, người dân đều ăn đồ nấu chín để nguội dâng lên tổ tiên để tỏ tấm lòng thành kính, tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất. Theo phong tục, món ăn được mọi người chuẩn bị ở đây là món bánh trôi, bánh chay.

Tết hàn thực là gì hình 3

Sau Tết Hàn Thực, con cháu trong gia đình sẽ cùng đi tảo mộ cho những người thân đã khuất trong gia đình. Có thể xem Tết Hàn Thực là một trong những hoạt động chính trong tiết thanh minh.


Hy vọng những thông tin về Tết Hàn Thực trên đây sẽ hữu ích đối với mọi người. Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết này.

Có thể bạn sẽ thích